Borsa Tedbirleri Nedir? Brüt Takas, Tek Fiyat, Kredili İşlem ve Açığa Satış Yasağı
Kaynak: Borsa İstanbul Pay Piyasası Prosedürü ve Yönergesi · süreler kendi tedbir kayıtlarımızdan
Borsa İstanbul, fiyatı ya da işlem hacmi olağan dışı hareket eden hisselerde piyasa gözetimi kapsamında geçici tedbirler uygular: brüt takas, tek fiyat, kredili işlem ve açığa satış yasağı, emir kısıtlamaları gibi. Tedbir bir ceza ya da şirket hakkında bir hüküm değildir; işlemlerin sağlıklı yürümesi için alınan bir önlemdir ve süresi dolunca kalkar. Kararlar Borsa İstanbul tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) duyurulur. Borsa İstanbul'un güncel tedbir listesinde bugün 2 hisse var.
Tedbir türleri ve yatırımcı için anlamı
| Tedbir | Ne demek? | Kayıtlarımızda hisse | Ortalama süre |
|---|---|---|---|
| Kredili işlem yasağı | Hisse, aracı kurumdan kredi kullanılarak (borç parayla) alınamaz. Kendi nakdiyle alım yapılabilir. | 138 | 31 gün |
| Açığa satış yasağı | Elde olmayan hisse ödünç alınarak satılamaz. Elindeki payı satmak isteyen yatırımcıyı etkilemez. | 138 | 31 gün |
| Brüt takas | Gün içinde aynı hissede yapılan alım ve satımlar birbirinden düşülmez (netleştirilmez). Hisse almak isteyenin takas gününde hesabında alımı karşılayacak nakdi, satmak isteyenin de satacağı payları bulundurması gerekir. Böylece aynı gün içinde alıp satarak yapılan işlemler zorlaşır. Prosedüre göre uygulama yalnız takasla ilgilidir; payın alınıp satılmasını yasaklamaz. | 36 | 31 gün |
| Emir iptali, miktar azaltımı ve fiyatı kötüleştirme yasağı | Girilen emir iptal edilemez, miktarı azaltılamaz, fiyatı kötüleştirilemez (alışta düşürülemez, satışta yükseltilemez). Emir verirken buna dikkat edilmelidir. | 23 | 32 gün |
| Piyasa emri ve piyasadan limite emir kısıtı | Fiyat belirtmeden verilen piyasa emirleri ve piyasadan limite emirler kabul edilmez; yalnız fiyatlı (limit) emir girilebilir. | 19 | 33 gün |
| Emir toplama sırasında veri yayını kısıtı | Emir toplama aşamasında emir defterine ilişkin bilgiler yayınlanmaz; oluşacak fiyat önceden görülemez. | 19 | 33 gün |
| Tek fiyat | Hisse sürekli işlem görmez; emirler belirli zaman dilimleri boyunca toplanır ve her dilimin sonunda en çok işlemin gerçekleşeceği tek bir fiyattan eşleştirilir. Emir toplama süresince işlem olmaz. | 5 | 29 gün |
Sayılar 27 Şubat 2026 – 28 Eylül 2026 arasında başlayan ve kayıtlarımıza giren tedbirlerdendir (toplam 138 hisse). Süre, tedbirin başlangıç ve bitiş tarihi arasındaki takvim günüdür. Kredili işlem ve açığa satış yasağı kayıtlarımızda her zaman birlikte uygulanmıştır. Bir hissede aynı anda birden çok tedbir olabilir.
Pazar kuralı ile tedbir aynı şey değil
Bazı kısıtlar tedbir değil, hissenin işlem gördüğü pazarın kalıcı kuralıdır. Yönergeye göre Alt Pazar, Yakın İzleme Pazarı ve Pay Öncesi İşlem Platformundaki hisselerde kredili işlem ve açığa satış yapılamaz ve bu hisseler brüt takasa tabidir; Yakın İzleme Pazarı ve Pay Öncesi İşlem Platformu'ndaki hisseler gün içinde 5 kez tek fiyatla işlem görür. Yıldız Pazar ve Ana Pazar'daki hisselerde bu kısıtlar ancak tedbir kararıyla ve geçici olarak uygulanır.
Tedbirli bir hissede işlem yaparken
- Brüt takasta aynı gün alıp satma (gün içi al-sat) ile pozisyon kapatılamaz; satış için payın hesapta olması gerekir.
- Tek fiyatta emir hemen gerçekleşmez; bir sonraki fiyat belirleme anını bekler.
- Emir iptali yasağında verilen emir geri alınamaz; fiyat ve miktar emir verilmeden önce iyi düşünülmelidir.
- Kredili işlem yasağında kredili hesaptan alım yapılamaz.
Sık sorulanlar
- Tedbirli hisse alınıp satılabilir mi?
Evet. Tedbirler işlemi yasaklamaz, işlemin nasıl yapılacağını kısıtlar (ör. brüt takasta nakit ve pay hesapta olmalı, tek fiyatta emirler belirli anlarda eşleşir). İşlemlerin tamamen durması ayrı bir karardır (işlem sırasının kapatılması).
- Tedbir ne kadar sürer?
Süre her kararda Borsa İstanbul tarafından belirtilir. Kayıtlarımızdaki tedbirlerin çoğu bir ay civarında sürdü; en uzunu 73 gün.
- Tedbir şirketin kötü olduğu anlamına mı gelir?
Hayır. Tedbir, hissede görülen olağan dışı fiyat ve miktar hareketine karşı alınan bir piyasa önlemidir; şirketin mali durumu hakkında bir değerlendirme değildir.
Bu sayfa Borsa İstanbul düzenlemelerinin ve kamuya açık tedbir duyurularının özetidir; bağlayıcı metin Borsa İstanbul'un yönerge, prosedür ve tedbir kararlarıdır. Yatırım tavsiyesi değildir.