BorsaGEN BorsaGEN BorsaGEN
Hakkımızda
Giriş Yap Kayıt Ol Kayıt Ol

Borsa Sözlüğü

Hisse değerlendirmelerinde geçen terimlerin sade açıklamaları. Değerlendirme metinlerinde kalın ve altı çizili görünen bir terimin üzerine geldiğinizde de aynı açıklama açılır.

224 terim
A
Açığa satış
Elde olmayan bir hisseyi ödünç alıp satmak. Fiyat düşünce daha ucuza geri alıp aradaki farkı kazanmayı hedefleyen işlemdir.
Adli kontrol
Soruşturma sürerken kişiyi tutuklamak yerine serbest bırakıp yurt dışına çıkış yasağı ya da düzenli imza verme gibi şartlara bağlama kararı. Kişi hakkında suçlu olduğu anlamına gelmez.
Akreditif
Alıcının bankasının, mal teslim edildiğinde satıcıya ödeme yapacağını garanti ettiği ödeme yöntemi. Satıcının parasını alamama riskini azaltır.
Alım garantisi
Devletin bir santralin ürettiği elektriği belirli bir süre önceden belirlenmiş sabit fiyattan satın alma taahhüdü. Süre bitince satış fiyatı piyasaya kalır.
Alt limit
Bir hissenin o gün inebileceği en düşük fiyat; Borsa İstanbul'da bir önceki kapanışa göre yaklaşık %10 aşağıdadır. Hisse alt limitte kapanıyorsa satmak isteyenler alıcı bulmakta zorlanır.
Ana ortak
Şirketin en büyük ve genellikle yönetimi elinde tutan ortağı.
Anahtar teslim
Yüklenicinin tasarım, malzeme ve kurulumun tamamını üstlenip sistemi çalışır hâlde teslim ettiği sözleşme türü.
Ara ödeme (fon tasfiyesi)
Tasfiyesine karar verilen bir fonun, tasfiye bitmeden eldeki nakitten pay sahiplerine yaptığı kısmi ödeme; sonradan yapılacak nihai ödemeden düşülür.
Arama ruhsatı
Bir sahada maden olup olmadığını araştırmak için verilen izin. Üretim yapma hakkı vermez, üretim için ayrıca işletme ruhsatı gerekir.
Ayni iade
Tasfiye edilen bir fonun yatırımcısına parasını nakit yerine fonun elindeki varlıkları (ör. paylar) vererek ödemesi. Bu yolla paylar fondan yatırımcılara geçer ve sonradan piyasada satılabilir.
Ayrılma hakkı
Birleşme gibi önemli bir kararda genel kurulda karşı oy veren ortağın, paylarını şirkete önceden belirlenmiş fiyattan satarak ortaklıktan çıkabilme hakkı.
B
Bağımsız denetim
Şirketin mali tablolarının, şirketten bağımsız bir denetim firmasınca incelenip doğru hazırlanıp hazırlanmadığına görüş verilmesi. Ara dönem tablolarında yapılan "sınırlı" denetim daha dar kapsamlıdır: tam denetim değildir, ama tablolar yine de dışarıdan gözden geçirilmiştir.
Bağımsız yönetim kurulu üyesi
Şirketle ve büyük ortaklarla çıkar bağı olmayan, küçük ortakların hakkını gözetmesi beklenen yönetim kurulu üyesi.
Bağlı ortaklık
Bir şirketin yarıdan fazla payına sahip olduğu ve yönetimini kontrol ettiği başka şirket.
Bedelli sermaye artırımı
Şirketin ortaklardan para toplayarak yeni pay çıkarması. Mevcut ortaklar yeni payları belirlenen fiyattan öncelikle alma hakkına sahiptir.
Bedelsiz sermaye artırımı
Şirketin kendi yedeklerini sermayeye ekleyip ortaklara ücretsiz yeni pay vermesi. Pay sayısı artar, fiyat da aynı oranda düşer. Ortağın elindeki toplam değer değişmez.
Beklenen kredi zararı karşılığı
Bankanın verdiği kredilerin bir kısmının geri ödenmeyebileceği varsayımıyla önceden ayırdığı gider; arttığında kârı azaltır ve kredi kalitesinin bozulduğuna işaret edebilir.
Belirlenmiş ve mümkün kaynak (madencilik)
Maden sahasındaki cevherin ne kadar güvenle bilindiğini gösteren sınıflar. Belirlenmiş kaynak sondajlarla makul güvenle ölçülmüş miktardır; mümkün kaynak daha seyrek veriye dayanır ve belirsizliği daha yüksektir. İkisi de henüz ekonomik olarak çıkarılabileceği kanıtlanmış rezerv değildir.
Belirsiz alacak davası
Davacının istediği tutarı dava açılırken tam hesaplayamadığı için küçük bir tutarla açtığı dava. Asıl istenen tutar dava sürerken bilirkişi hesabıyla netleşir ve artırılabilir.
Blok satış
Çok sayıda payın tek seferde, önceden anlaşılmış bir alıcıya belirlenen fiyattan satılması.
Bonservis
Futbol kulübünün sözleşmesi süren bir oyuncuyu başka kulübe bırakması karşılığında aldığı bedel. Oyuncu satışından gelen bu gelir kulübün sürekli faaliyet geliri değildir.
Borca batıklık
Şirketin varlıkları, bugün satılsa getirebileceği değerle bile borçlarını karşılamıyor demektir. Türk Ticaret Kanunu'na göre bu durumda yönetim kurulu, alacaklılar alacaklarını sıra sonrasına bırakmadıkça ya da açık giderilmedikçe mahkemeye bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
Borsa dışı satış
Payların borsadaki emir eşleşmesi yerine alıcı ile satıcı arasında doğrudan devredilmesi. Büyük ortakların payı devretmesinde kullanılır; fiyat ve alıcı ancak taraflar açıklarsa bilinir.
Borsa para piyasası
Kurumların birbirine çok kısa süreli, çoğunlukla bir günlük borç verip aldığı pazardır. Buradaki bir borcun ödenememesi, şirketin günlük nakit ihtiyacını karşılayamadığını gösterir.
Borsada işlem görmeyen pay
Şirketin sermayesinde yer aldığı hâlde borsada alınıp satılamayan pay. Sahibi satmak isterse önce satılabilir tipe dönüştürmek için başvurmak zorundadır.
Borsada işlem görmeyen tip
Borsada alınıp satılamayan statüdeki paylar; satılabilmesi için önce Merkezi Kayıt Kuruluşu'na başvurulup borsada işlem gören tipe dönüştürülmesi gerekir. İşlem yasağı getirilen kişilerin payları da bu tipe aktarılır.
Brüt kâr
Satışlardan, satılan ürünün doğrudan maliyeti çıkarıldıktan sonra kalan tutar. Personel, pazarlama, faiz gibi diğer giderler henüz düşülmemiştir.
Brüt takas
Alıcının hisse bedelini alım anında tamamen ödemesini zorunlu kılan tedbir. Genellikle fiyatı olağan dışı sert hareket eden hisselere uygulanır.
Busbar
Binalarda ve tesislerde yüksek elektrik akımını kablo yerine taşıyan, hazır parçalardan oluşan metal dağıtım kanalıdır.
Ç
ÇED
Çevresel Etki Değerlendirmesi. Bir yatırımın çevreye etkisinin incelendiği ve Çevre Bakanlığı'nın onayıyla sonuçlanan izin sürecidir. Olumlu karar bir izin aşamasıdır; yatırımın yapıldığı ya da gelir getirdiği anlamına gelmez.
Çerçeve anlaşma
Tarafların ileride yapacakları işlerin genel kurallarını belirleyen, ama çoğu zaman kesin tutar ve sipariş içermeyen anlaşma.
Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED)
Bir projenin çevreye etkisinin resmî olarak incelenmesi. İlgili izin alınmadan inşaata başlanamaz.
D
Davanın açılmamış sayılması
Davacı, mahkemenin istediği bir işlemi süresinde yapmadığı için davanın hiç açılmamış gibi kapatılması. Dava esastan incelenmeden biter ve davacı belirli şartlarla yeniden başvurabilir.
Değer düşüklüğü
Bir varlığın (alacak, iştirak, bina gibi) defterdeki değerinin, elde edilebilecek tutarın üzerinde kaldığı anlaşıldığında aradaki farkın gider olarak yazılması. Nakit çıkışı olmadan kârı azaltır.
Denetimden sorumlu komite
Şirketin muhasebesini ve bağımsız denetimini gözeten, bağımsız üyelerden oluşan yönetim kurulu komitesi.
Devremülk
Bir tatil konutunun yılın belirli dönemlerinde kullanım hakkının, tapuya bağlı paylar hâlinde birden fazla kişiye satıldığı mülkiyet biçimi.
Distribütörlük
Bir üreticinin ya da hizmet sağlayıcının ürünlerini belirli bir bölgede ya da kanalda satma hakkı. Sözleşme bitince bu satışlardan gelen gelir de biter.
Dondurma kararı
Bir soruşturma kapsamında kişinin banka hesapları, payları ve diğer varlıkları üzerinde tasarruf etmesini geçici olarak yasaklayan karar.
Döviz swapı
İki tarafın belirli bir tutarda iki farklı para birimini bugün değiş tokuş edip ileride ters yönde geri değiştirmeyi kararlaştırdığı işlem. Bankalar döviz veya TL ihtiyacını kısa süreli karşılamak için kullanır.
Durdurulan faaliyet
Şirketin satmaya ya da kapatmaya karar verdiği iş kolu; bu iş kolunun sonucu finansal tabloda sürdürülen faaliyetlerden ayrı satırda gösterilir.
E
Enflasyon düzeltmesi
Mali tabloların enflasyonun etkisinden arındırılıp bugünkü paranın satın alma gücüyle ifade edilmesi. Geçmiş rakamlar bu yüzden ilk açıklandıklarından farklı görünebilir.
Enflasyon muhasebesi
Finansal tabloların genel fiyat artışına göre yeniden ifade edilmesi (TMS 29); parasal kalemlerden doğan kayıp ya da kazanç, şirketin faaliyetinden bağımsız olarak kârı etkileyebilir.
Enflasyondan arındırılmış
Geçmiş dönemin rakamlarının bugünün fiyat düzeyine taşınarak karşılaştırılmasıdır. Böylece iki dönem arasındaki fark fiyat artışından değil, şirketin gerçekten büyümesinden ya da küçülmesinden kaynaklanır.
Erken itfa
Bir borçlanma aracının vadesinden önce ihraççı tarafından geri ödenmesi.
Ertelenmiş vergi
Bugün ödenmeyen ama ileride ödenecek ya da geri alınacak verginin muhasebe kaydı. Kârı etkiler ama kasadan para çıkmaz.
Esas faaliyet kârı / zararı
Şirketin asıl işinden, yani ürün ya da hizmet satışından elde ettiği sonuç. Faiz, kur farkı, hisse satışı gibi yan kalemler dahil değildir. İşin kendisinin kâr edip etmediğini gösterir.
Esas sözleşme
Şirketin kuruluş belgesidir: sermayesi, amacı ve yönetimi gibi temel kuralları içerir. Değiştirilmesi için onay ve tescil gerekir.
Eurobond
Bir şirketin yurt dışı piyasalarda döviz cinsinden ihraç ettiği tahvil; kupon ve anapara ödemeleri döviz olarak yapılır.
Eurobond
Şirketin ya da devletin yurt dışında, genellikle dolar ya da avro cinsinden ihraç ettiği borçlanma senedi (tahvil). Şirket faizini ve anaparasını o para biriminde öder.
F
Faaliyet nakit akışı
Şirketin olağan işlerinden (satış, tahsilat, tedarikçi ve çalışan ödemeleri) dönem içinde kasaya giren ya da kasadan çıkan net para; yatırım ve borçlanma hareketleri bu tutara dahil değildir.
Faktoring
Şirketlerin vadeli alacaklarını devralıp karşılığında hemen nakit veren finansman işidir. Faktoring şirketi alacağı vadesinde tahsil eder ve aradaki farktan kazanır. Alacak tahsil edilemezse zarar faktoring şirketinde kalabilir.
Fason üretim
Bir şirketin, başka bir şirketin markası ya da siparişi için onun adına üretim yapmasıdır. Üretici kendi ürününü değil, müşterinin ürününü üretir ve karşılığında üretim bedeli alır.
FAVÖK
Faiz, vergi ve amortisman öncesi kâr. Şirketin borç faizi, vergi ve makine-bina yıpranma payı düşülmeden önce işinden ne kadar kazandığını gösterir.
Fiili dolaşım
Şirket paylarının borsada gerçekten alınıp satılabilen kısmı. Ana ortakların uzun süre elinde tuttuğu paylar buna dahil değildir.
Finansal yeniden yapılandırma
Borcunu vadesinde ödeyemeyen şirketin bankalarla yeni vade ve koşullarda anlaşmaya çalıştığı süreç.
Finansman bonosu
Şirketin genellikle bir yıldan kısa vadeyle borç almak için yatırımcılara sattığı borç senedi. Vade sonunda anapara faiziyle geri ödenir.
Finansman gideri
Şirketin borçları için ödediği faiz ve benzeri masraflar.
Fiyat istikrarı
Halka arzdan sonraki ilk dönemde, aracı kurumun fiyatın sert düşmesini önlemek için piyasadan pay alması.
Fiyat tespit raporu
Halka arzda aracı kurumun şirkete biçtiği değeri ve hisse fiyatını nasıl hesapladığını anlatan rapor.
Fon kullanıcısı (kira sertifikası)
Kira sertifikasıyla toplanan parayı asıl kullanan ve geri ödemekle yükümlü olan şirket. Sertifikayı varlık kiralama şirketi çıkarır, ama anapara ve getiri ödemesi fon kullanıcısının aktardığı paradan yapılır.
G
Gayrimenkul değerleme raporu
Lisanslı bir değerleme kuruluşunun bir taşınmazın piyasa değerini belirlediği rapor; gayrimenkul yatırım ortaklıkları portföylerindeki taşınmazlar için bu raporu düzenli olarak yayımlar.
Gayrimenkul yatırım ortaklığı
Parasını ağırlıklı olarak bina, arsa ve benzeri taşınmazlara yatıran ve payları borsada işlem gören şirket türüdür. Geliri kiralardan, satışlardan ve elindeki taşınmazların değer kazanmasından oluşur.
Gecikme zammı
Vergi ya da sosyal güvenlik primi gibi kamu borçları vadesinde ödenmediğinde, gecikilen süre için borca eklenen yasal faiz niteliğindeki tutar.
Geçici iflas yöneticisi
Bazı ülkelerde (ör. Almanya) mahkemenin iflas başvurusunu incelerken şirketin başına atadığı yönetici. Şirketin varlıklarını korur, önemli işlemler onun onayına bağlanır; iflasın açılıp açılmayacağına mahkeme sonra karar verir.
Geçici mühlet
Konkordato başvurusu yapan şirkete mahkemenin verdiği ilk koruma süresi. Bu sürede şirket hakkında icra takibi yapılamaz ve şirketin işlerini mahkemenin atadığı komiser denetler.
Geçmiş yıl zararları
Önceki yıllarda oluşup henüz kapatılmamış zararların özkaynakta tutulduğu hesap. Bu hesap kapanmadan kâr payı dağıtmak zorlaşır.
Gelir paylaşımı modeli
Arsa sahibinin arsasını müteahhide verip karşılığında projenin satış gelirinden önceden belirlenen bir payı aldığı inşaat modeli; arsa sahibinin geliri satışların hızına ve fiyatına bağlıdır.
Genel teknik bölüm dengesi
Sigorta şirketinin sigortacılık ve emeklilik faaliyetinden, yatırım gelirleri ve diğer faaliyet dışı kalemler hariç, elde ettiği kâr.
Gerçeğe uygun değer
Bir varlığın bugün piyasada satılsa elde edilebilecek tahmini fiyatı; bu değerdeki artış ya da azalış, varlık satılmadan da kâra veya zarara yazılabilir.
Geri alım (pay geri alımı)
Şirketin kendi hisselerini borsadan satın alması. Genellikle hisseyi değerinin altında gördüğünü göstermek ya da fiyatı desteklemek için yapılır.
Girişim sermayesi yatırım ortaklığı
Büyüme potansiyeli gördüğü şirketlere ortak olarak para yatıran ve kendi payları borsada işlem gören yatırım şirketi.
Göreli güç endeksi (RSI)
Son 14 seansta fiyatın yükseldiği günlerdeki artışların düştüğü günlerdeki kayıplara oranından hesaplanan, 0 ile 100 arasında değer alan bir gösterge. 70'in üstü aşırı alım, 30'un altı aşırı satım bölgesi olarak tanımlanır; fiyatın kısa sürede hızlı yükseldiğini ya da düştüğünü gösterir, yön tahmini değildir.
Gözaltı Pazarı
Borsa İstanbul'da ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyen ya da olağan dışı durumdaki şirketlerin sermaye piyasası araçlarının alınıp satıldığı, özel kurallara tabi pazar.
H
Hak kullanımı
Kâr payı ya da bedelsiz pay gibi bir hakkın dağıtıldığı gün. O günden sonra alınan hisse bu hakkı taşımaz.
Hakim ortak
Şirketin yönetimini elinde tutan, en büyük paya sahip ortağı.
Halka açıklık oranı
Şirket hisselerinin borsada herkesin alıp satabildiği kısmının yüzdesi. Oran düşükse az sayıda işlem fiyatı sert hareket ettirebilir.
Halka arz varsayım değerlendirme raporu
Borsaya yeni giren şirketin ilk iki yıl boyunca yayımladığı rapor. Halka arzdaki satış ve kâr tahminlerinin tutup tutmadığını gösterir.
Hareketli ortalama
Son belirli sayıda seansın (örneğin 20 ya da 50) kapanış fiyatlarının ortalaması; her gün en eski seans çıkar, en yenisi eklenir. Fiyatın 20 günlük ortalamaya göre konumu kısa vadeli, 50 günlük ortalamaya göre konumu orta vadeli eğilimi gösterir.
İ
İdari para cezası
Bir kamu kurumunun kurallara uymayan şirkete mahkeme kararı olmadan kestiği para cezası.
İhraç belgesi
Sermaye Piyasası Kurulu'nun bir şirketin yeni pay ya da borçlanma aracı çıkarmasına izin verdiğini gösteren onay belgesi. Belge onaylanmadan satış yapılamaz.
İhraç belgesi
Halka açık şirketin yeni pay satabilmesi için Sermaye Piyasası Kurulu'ndan aldığı onay belgesidir. Genel kurul kararı tek başına yetmez; satış bu onaydan sonra yapılabilir.
İhraç tavanı
Şirketin belirli bir süre içinde çıkarabileceği tahvil, bono gibi borçlanma araçlarının izin verilen üst sınırı. O kadar borçlanılacağı anlamına gelmez, azami tutardır.
İhtiyati tedbir
Dava sonuçlanmadan önce hakkın zarar görmemesi için mahkemenin geçici olarak verdiği önlem kararı; örneğin bir varlığın satılmasının ya da devrinin durdurulması.
İlişkili taraf işlemi
Şirketin kendi ortakları, yöneticileri ya da aynı gruptaki şirketlerle yaptığı alışveriş veya borçlanma. Fiyatın piyasa koşullarına uygun olup olmadığına ayrıca bakılır.
İmtiyazlı pay
Genel kurulda daha fazla oy ya da yönetime aday gösterme gibi ek haklar taşıyan pay. Az sermaye payıyla şirketi yönetmeyi mümkün kılar.
İpotek
Borç ödenmezse alacaklının taşınmazı sattırıp parasını almasını sağlayan teminat.
İSO sıralaması (İSO 500)
İstanbul Sanayi Odası'nın her yıl yayımladığı, Türkiye'nin en büyük sanayi şirketlerini satış büyüklüğüne göre sıralayan liste. Listede yükselmek büyümeyi gösterir ama tek başına kârlılık anlamına gelmez.
İstinaf
İlk derece mahkemesinin kararına karşı bir üst mahkemeye yapılan itiraz.
İşlem yasağı
Sermaye Piyasası Kurulu'nun bir kişinin ya da kurumun belirli bir süre borsada alım satım yapmasını yasaklaması. Yasak, kararda adı geçen kişi ve kurumlara uygulanır; hissenin işlem görmesini durdurmaz.
İşletme faaliyetlerinden nakit akışı
Şirketin asıl işinden dönem içinde kasasına fiilen giren ve çıkan paranın farkı. Kâr kâğıt üzerinde kalabilir, nakit akışı paranın gerçekten gelip gelmediğini gösterir.
İşletme sermayesi
Şirketin günlük işlerini döndürmek için bağladığı para: stoklar ve alacaklar ile tedarikçilere olan borçlar arasındaki fark. Stok ya da alacak artınca kasadan para çıkar, azalınca kasaya para girer.
İşletmenin sürekliliği
Şirketin önümüzdeki en az bir yıl faaliyetini sürdürebileceği varsayımı. Denetçi bu konuda şüphe belirtirse şirketin geleceğine dair ciddi bir uyarı sayılır.
İştirak
Bir şirketin yönetimini kontrol etmeden önemli bir payına (genellikle %20-50) ortak olduğu başka şirket.
İtfa
Bir borçlanma aracının vadesi geldiğinde borç alınan ana paranın yatırımcıya geri ödenmesi.
İzahname
Halka arz ya da pay satışını ayrıntısıyla anlatan, satış öncesi Sermaye Piyasası Kurulu onayından geçmesi gereken resmî belge.
İzlemeye alma
Kredi derecelendirme kuruluşunun notu şimdilik değiştirmeden şirketi yakın gözetime alması. Gelişmeler kötüleşirse not düşürülebilir.
K
Kalıntı değer
Kiralanan ya da kullanılan bir varlığın (ör. araç) kullanım süresi sonunda satılabileceği tahmini fiyat. Bu tahmin düşürülürse aradaki fark amortisman gideri olarak yazılır; kasadan para çıkmaz ama ikinci el fiyatlarındaki düşüşü yansıtır.
Kâr payı
Şirketin kârının bir kısmını ortaklarına nakit olarak dağıtması (temettü).
Karşılıksız çek
Bankaya ödenmek üzere götürüldüğünde hesapta yeterli para olmadığı için ödenemeyen çektir. Bir şirket adına böyle bir kayıt oluşması, şirketin ödeme güçlüğü yaşadığını gösterir.
Katılma payı
Bir yatırım fonuna yatırılan paranın karşılığı olan pay, yani fonun hissesi gibi düşünülebilir. Fiyatı, fonun elindeki varlıkların değerine göre belirlenir.
Kayıtlı sermaye sistemi
Yönetim kurulunun, önceden belirlenmiş bir üst sınıra kadar genel kurula gitmeden sermaye artırabildiği sistem. Bu üst sınıra kayıtlı sermaye tavanı denir.
Kayyım
Mahkeme kararıyla bir şirketin yönetimini geçici olarak devralan kişi ya da kurum. Kayyım atandığında şirketi eski yöneticiler değil atanan yönetim idare eder.
Kefalet
Bir şirketin, başka bir şirketin borcunu ödeyememesi hâlinde onun yerine ödeyeceğini üstlenmesi.
Kendi nam ve hesabına işlem
Bir aracı kurumun ya da portföy yönetim şirketinin müşterisi adına değil, kendi adına ve kendi parasıyla yaptığı alım satım. Müşteri emirleri bu kapsamın dışındadır.
Kesin mühlet
Konkordatoda mahkemenin geçici mühletten sonra verdiği, genellikle bir yıla kadar süren koruma dönemi. Bu sürede alacaklılar şirkete karşı icra takibi başlatamaz; şirket borçlarını yeniden düzenleyen konkordato projesini bu sürede alacaklılara sunar.
Kısa vadeli yükümlülük
Şirketin bir yıl içinde ödemesi gereken borçlar (banka kredilerinin bir yıl içinde dolan kısmı, tedarikçi borçları, vergi borçları gibi); dönen varlıkları aşarsa kısa vadede ödeme sıkışıklığı riskine işaret eder.
Kira sertifikası (sukuk)
Faizsiz finans kurallarına uygun borçlanma aracı (sukuk). Yatırımcı faiz yerine, bir varlığın kira gelirinden pay alır.
Konkordato
Borçlarını ödeyemeyecek duruma gelen şirketin mahkeme gözetiminde alacaklılarıyla vade uzatma ya da indirim için anlaşma yoluna gitmesi. Süreç boyunca şirket aleyhine takip başlatılamaz ama alacaklılar paralarını geç ve çoğu zaman eksik alır.
Konsolidasyon
Ana şirketin kendi rakamlarıyla bağlı şirketlerinin rakamlarını tek bir finansal tabloda birleştirmesi. Böylece grubun tamamı tek şirketmiş gibi görünür.
Konsolide
Şirketin, kontrol ettiği bağlı ortaklıklarıyla birlikte tek bir şirket gibi raporlanması. Grup genelinin tablosunu gösterir.
Kredi derecelendirme notu
Bağımsız bir kuruluşun, şirketin borçlarını zamanında ödeme gücüne verdiği not. Not düştükçe şirketin borçlanması pahalılaşır.
Kredi notu
Bir derecelendirme kuruluşunun, şirketin borçlarını zamanında ödeme gücüne verdiği not. Not düştükçe borcun ödenmeme riski daha yüksek görülür.
Kredili işlem
Aracı kurumdan borç para alarak hisse almak. Fiyat düşerse aracı kurum ek teminat ister, verilmezse hisseleri satarak kendi alacağını kapatabilir.
Kulüp kredisi
Az sayıda bankanın aynı koşullarla birlikte verdiği büyük kredi; sendikasyon kredisinin daha küçük ve doğrudan müzakere edilen biçimi.
Kupon ödemesi
Tahvil ya da bono gibi borçlanma araçlarında, borç veren yatırımcıya vade boyunca düzenli aralıklarla ödenen faiz. Borcun kendisi (anapara) genellikle vade sonunda geri ödenir.
Kur farkı
Döviz cinsinden alacak, borç ve nakit kalemlerinin dönem içindeki kur değişimi nedeniyle TL karşılığının değişmesinden doğan gelir ya da gider; şirketin asıl işinden bağımsız olarak kârı etkileyebilir.
L
Likidite sağlayıcı
Bir hissede yeterli alıcı ve satıcı bulunsun diye sürekli alım ve satım emri veren, borsanın yetkilendirdiği aracı kurum.
Lisans iptali
Sermaye piyasasında çalışan uzmanların sahip olduğu mesleki lisans belgelerinin Kurul kararıyla belirli bir süre geçersiz sayılması. Bu sürede kişi o lisansın gerektirdiği işleri yapamaz.
Lisanssız güneş enerji santrali
Elektriği ağırlıkla kendi tüketimi için üreten, bu nedenle üretim lisansı alınmadan kurulabilen santraldir. İhtiyaç fazlası üretim şebekeye verilebilir.
M
MACD histogramı
Hareketli ortalama yakınsama ıraksama göstergesi. 12 ve 26 günlük üssel ortalamaların farkı (MACD çizgisi) ile bu farkın 9 günlük ortalaması (sinyal çizgisi) arasındaki fark histogram olarak izlenir. Histogramın artıda büyümesi yükselişin, eksi bölgede derinleşmesi düşüşün ivme kazandığını gösterir.
Maden rezervi
Bir sahadaki madenin teknik ve ekonomik olarak kârlı biçimde çıkarılabileceği gösterilmiş kısmı.
Mahsup
İki taraf arasındaki karşılıklı borç ve alacağın birbirinden düşülerek kapatılması. Mahsupla yapılan satışta şirkete nakit girmez; karşılığında bir borç ya da alacak ortadan kalkar.
Medyan beklenti
Şirketi izleyen analistlerin tahminleri küçükten büyüğe dizildiğinde tam ortaya düşen tahmin. Uçtaki tek tük tahminlerden etkilenmediği için genel beklentiyi daha iyi gösterir.
Menkul kıymet yatırım ortaklığı
Parasını hisse senedi ve tahvil gibi yatırım araçlarına yatıran, payları borsada işlem gören şirket türüdür. Şirketin değerini elindeki yatırımların toplamı belirler.
Merkezi Kayıt Kuruluşu
Borsadaki payların ve diğer sermaye piyasası araçlarının kimin elinde olduğunu elektronik olarak kaydeden kurum. Ortakların belirli eşikleri aşan ya da altına inen pay değişikliklerini tablo olarak yayımlar.
Muhabir banka
Bir bankanın başka bir ülkede şubesi olmadığında ödemelerini onun adına yapan, orada hesap tuttuğu banka.
Muhammen bedel
Bir ihalede satılacak varlık için önceden belirlenen tahmini değer; ihalenin başlangıç ölçüsüdür, satış fiyatı ihalede oluşur.
Mutabakat zaptı
Tarafların bir iş birliğinin ana hatlarında anlaştığını gösteren ön belge. Çoğu zaman bağlayıcı bir sözleşme değildir; tutar ve koşullar sonra belirlenir.
Muvafakat
Onay, rıza. Tahvillerde şirketin ödeme takvimi ya da şartlarında değişiklik yapabilmesi için tahvil sahiplerinin onayını istemesi; değişiklik ancak gerekli çoğunluk onay verirse yürürlüğe girer.
Münferiden temsil
Bir kişinin şirketi tek başına imzasıyla temsil etme yetkisi.
N
Net aktif değer
Bir yatırım ortaklığının sahip olduğu her şeyin değerinden borçları düşüldükten sonra kalan tutar. Pay başına net aktif değer, bir payın içindeki varlıkların karşılığını gösterir.
Net borç
Şirketin toplam finansal borcundan elindeki nakdin düşülmesiyle kalan tutar. Ne kadar büyükse faiz yükü de o kadar ağırdır.
Net faiz geliri
Bankaların ve finansal kiralama, faktoring gibi şirketlerin kredilerden aldığı faiz ile mevduata ve borçlanmaya ödediği faiz arasındaki fark; bu şirketlerin ana gelir kalemidir.
Net faiz marjı
Bankanın faiz gelirleri ile faiz giderleri arasındaki farkın, faiz getiren varlıklarına oranı; bankacılık işinin temel kârlılık göstergesidir.
Net parasal pozisyon
Enflasyon muhasebesinden gelen bir kalem. Nakit ve alacak tutan şirket enflasyonda değer kaybettiği için kayıp, borçlu şirket borcunun gerçek değeri eridiği için kazanç yazar. Kasaya para girip çıkmaz, muhasebe düzeltmesidir.
Net rafineri marjı
Bir rafinerinin işlediği her varil ham petrolden, ürünlerin satış değeri ile ham petrol ve işletme maliyetleri arasındaki farktan elde ettiği kazanç; dolar/varil olarak ifade edilir.
Nev'i değişikliği
Şirketin türünün değiştirilmesi; örneğin bir yatırım ortaklığının sıradan bir anonim şirkete dönüşmesi. Esas sözleşme değişikliği ve Sermaye Piyasası Kurulu izni gerektirir.
Nitelikli yatırımcı
Belirli bir servet büyüklüğüne ya da piyasa deneyimine sahip olduğu için daha riskli ürünlere yatırım yapmasına izin verilen yatırımcı (kurumlar ve varlıklı bireyler).
Niyet mektubu
Taraflar arasında bir işlemi yapma niyetini ve ana çerçeveyi gösteren, çoğunlukla bağlayıcı olmayan ön belgedir. Bedel, tarih ve kesin şartlar asıl sözleşmede belirlenir; niyet mektubu işlemin gerçekleşeceği anlamına gelmez.
Nominal
Bir tutarın fiyat artışlarına göre düzeltilmemiş, yazıldığı günün parasıyla ifade edilmiş hâlidir. Fiyatların hızlı arttığı dönemde nominal artış gerçek büyümeyi olduğundan fazla gösterir. Paylar için kullanıldığında ise payın üzerinde yazan değeri anlatır ve bu değer çoğunlukla 1 TL'dir.
Not görünümü
Kredi derecelendirme kuruluşunun şirketin notunun ileride hangi yöne gidebileceğine dair beklentisi. Negatif görünüm notun düşebileceğini, durağan görünüm değişmesinin beklenmediğini, pozitif görünüm yükselebileceğini gösterir.
O
Olağanüstü yedek
Şirketin geçmiş yıllarda kazanıp ortaklara dağıtmadığı, kenara ayırdığı kârlar. Genel kurul kararıyla sonradan temettü olarak dağıtılabilir ya da sermayeye eklenebilir.
Opsiyon
Bir varlığı ileride önceden belirlenmiş bir fiyattan satın alma ya da satma hakkıdır. Hak sahibi bu hakkı kullanmak zorunda değildir.
Oy hakkının donması
Pay sahibinin genel kurulda oy kullanamaması durumudur. Örneğin zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğü yerine getirilmezse yasa gereği kendiliğinden doğar; donan paylar genel kurul toplantı nisabında da sayılmaz.
Oynaklık
Fiyatın kısa sürede ne kadar sert inip çıktığı. Oynaklığı yüksek bir hissede fiyat bir günde çok yukarı da çok aşağı da gidebilir, yani risk daha yüksektir.
Ö
Ödemesiz dönem
Kredinin ilk döneminde anaparanın ödenmediği süre. Yatırım gelir getirmeye başlamadan geri ödemeye girilmemesini sağlar.
Ön anlaşma (term sheet)
İki tarafın bir işlemin ana şartlarında anlaştığını gösteren ilk belgedir. İşlem genellikle bu belgeden sonra imzalanacak asıl sözleşmeye ve gerekli izinlere bağlıdır.
Özel denetçi
Pay sahiplerinin, belirli bir konunun incelenmesi için genel kuruldan ya da mahkemeden atanmasını isteyebildiği bağımsız denetçi.
Özkaynak
Şirketin tüm varlıklarından tüm borçları çıkarıldığında ortaklara kalan kısım. Kabaca şirketin defterdeki net değeridir.
Özkaynak yöntemi
Ortak olunan şirketin kârından ya da zararından, sahip olunan pay oranındaki kısmın mali tablolara yansıtılması yöntemi.
P
Para piyasası fonu
Parayı çok kısa vadeli ve düşük riskli araçlarda (mevduat, repo, kısa vadeli bono gibi) değerlendiren fon türü. Genellikle nakit gibi kullanılır.
Parasal kayıp
Enflasyon nedeniyle şirketin elindeki nakit ve alacakların değer kaybını gösteren muhasebe kalemi. Kasadan para çıkmaz.
Parasal kazanç
Enflasyon muhasebesinde (TMS 29), şirketin parasal borçlarının enflasyon karşısında erimesinden doğan muhasebe kazancı; kasaya para girmez ve asıl işin kârlılığını göstermez.
Pay alım teklifi (çağrı)
Bir kişi ya da kurumun, şirketin diğer ortaklarına paylarını belirli bir fiyattan satın alma önerisi yapması. Şirketin yönetimini ele geçiren taraf için bu teklif zorunludur ve küçük ortağa çıkış imkânı verir.
Pay bazında devre kesici
Bir hissenin fiyatı gün içinde çok hızlı yükselir ya da düşerse Borsa İstanbul o hissede işlemleri kısa bir süre durdurur. Amaç, panikle ya da aşırı heyecanla yapılan alım satımlara nefes aldırmaktır. Tüm piyasada birden çalıştığı durumlar da vardır.
Pay ödünç işlemi
Bir kurumun belirli bir süre için başkasından hisse ödünç alması; ödünç alınan pay genellikle açığa satış ya da takas yükümlülüğü için kullanılır ve süre sonunda geri verilir.
Pay rehni
Bir ortağın hisselerini borcuna güvence olarak alacaklıya göstermesi. Borç ödenmezse alacaklı rehinli payları satarak alacağını tahsil edebilir; bu yüzden büyük rehinler ileride satış baskısı riski taşır.
Pay satış bilgi formu
Bir ortağın elindeki payları borsada satabilmek için hazırlayıp Sermaye Piyasası Kurulu onayına sunduğu belge. Onaylanınca satış yapılabilir.
Piyasa değeri
Şirketin borsadaki toplam değeri: hisse fiyatı ile toplam pay sayısının çarpımı.
Piyasa dolandırıcılığı
Bir hissenin fiyatını ya da işlem hacmini yapay olarak oynatmaya yönelik alım satım işlemleri. Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında suçtur.
Piyasa yapıcı
Bir menkul kıymette sürekli alış ve satış fiyatı vererek işlem yapılabilmesini sağlayan aracı kurum. Varantlarda bu görevi genellikle varantı çıkaran kurum üstlenir.
Portföy yönetim şirketi
Yatırım fonlarını kuran ve yatırımcıların parasını bu fonlar üzerinden yöneten şirket.
Prim üretimi
Bir sigorta şirketinin belirli bir dönemde sattığı poliçelerden yazdığı toplam prim tutarı. Satış hacmini gösterir, kârlılığı göstermez.
R
Reasürans
Sigorta şirketinin üstlendiği riskin bir kısmını başka sigortacılara devretmesi; büyük bir hasarda tazminatın devredilen kısmını bu sigortacılar öder.
Reel
Bir tutarın, fiyat artışlarının etkisi çıkarıldıktan sonraki hâlidir. Örneğin satışlar %40 artmış ama fiyatlar da %30 artmışsa gerçek büyüme yaklaşık %8'dir. Reel artış şirketin gerçekten büyüdüğünü, reel düşüş ise fiyatlar artmasına rağmen küçüldüğünü gösterir.
Resen satış
Aracı kurumun, müşterisinin borcu ya da teminat açığı kapanmadığında müşterinin onayını beklemeden elindeki payları kendiliğinden satması. Satış ortağın isteğiyle değil zorunlulukla yapılır ve genellikle düşen fiyattan gelir.
Riskin erken saptanması komitesi
Şirketin varlığını tehdit edebilecek riskleri önceden görüp yönetim kuruluna bildirmekle görevli kurul.
Rüçhan hakkı
Şirket yeni pay çıkardığında mevcut ortakların bu payları elindeki pay oranında önce satın alabilme hakkı. Hak kısıtlanırsa yeni paylar başka kişilere satılır ve mevcut ortağın şirketteki payı küçülür.
S
Sat-kirala-geri al
Şirketin para bulmak için bir varlığını satıp kiralayarak kullanmaya devam ettiği, süre sonunda da geri satın aldığı yöntem.
Sendikasyon kredisi
Birden fazla bankanın bir araya gelerek tek bir şirkete ortak koşullarla verdiği büyük tutarlı kredi.
Serbest fon
Yalnız belirli bir servete ya da deneyime sahip yatırımcılara satılabilen, daha esnek ve genellikle daha riskli yatırım yapabilen fon türü.
Serbest karşılık
Bankanın belirli bir krediye bağlı olmadan, olası kötü senaryolar için ihtiyaten ayırdığı karşılık; iptal edildiğinde o dönemin kârını tek seferlik olarak artırır.
Sermaye avansı
Sermaye artırımı resmî olarak tamamlanmadan önce ortağın şirkete peşin yatırdığı para. Artırım onaylanınca bu paranın karşılığında ortağa yeni pay verilir.
Sermaye benzeri borçlanma aracı
Bankaların sermaye yeterliliği hesabında özkaynağa yakın sayılan, uzun vadeli ve diğer borçlardan sonra ödenen borçlanma aracı. Faizi düzenli ödenir; banka zor duruma düşerse kayba ilk katlanan borçlar arasındadır.
Sermaye yeterlilik oranı
Bir bankanın özkaynaklarının, riskle ağırlıklandırılmış varlıklarına oranı; bankanın olası kayıpları karşılama gücünü gösterir ve yasal alt sınırı vardır.
Sınırlı olumlu sonuç
Bağımsız denetçinin ara dönem tabloları genel olarak uygun bulduğu ama belirli bir kalemde (örneğin bir karşılık ya da değerleme) şirketin uygulamasına katılmadığı görüş türü.
Stratejik ortak
Bir şirkete yalnız para yatırmak için değil, uzun süre işin yönetiminde ya da büyümesinde rol almak için pay sahibi olarak giren yatırımcıdır.
Sürdürülen faaliyetler
Şirketin satmayı ya da kapatmayı kararlaştırmadığı, yani devam eden işlerinden oluşan bölüm. Gelir tablosunda kâr iki ayrı satırda gösterilir: sürdürülen faaliyetlerin kârı, şirketin asıl işinin bugünkü kazanma gücünü verir; durdurulan faaliyetlerin kârı ise satılan ya da kapatılan bir birimden gelen ve tekrarlanmayacak sonucu gösterir. İkisi karıştırılırsa bir kerelik bir kazanç, sürekli kazanç gibi okunur.
T
Taban fiyat
Bir hissenin o gün düşebileceği en alt fiyat sınırı (önceki kapanışın %10 altı). Hisse tabana indi deniyorsa günlük düşüş sınırına ulaşmıştır.
Tahkim
Bir anlaşmazlığın mahkeme yerine tarafların seçtiği hakemlerce karara bağlanmasıdır. Hakemlerin verdiği karar taraflar için bağlayıcıdır.
Tahsisli sermaye artırımı
Şirketin yeni paylarını herkese değil, belirli bir kişi ya da kuruma (çoğu zaman ana ortağa) satarak para toplaması. Yeni pay çıktığı için mevcut ortakların şirketteki payı küçülür.
Tahvil
Şirketin ya da devletin yatırımcılardan borç almak için çıkardığı, vadesinde ana parası ve dönemsel faizi (kuponu) ödenen borçlanma aracı.
Takas teklifi
Şirketin, elinde tahvil bulunan yatırımcılara bu tahvilleri farklı vade, faiz ya da anapara koşulları taşıyan yeni tahvillerle değiştirmeyi önermesi. Kabul tahvil sahibinin tercihine bağlıdır.
Takipteki alacak
Vadesinde tahsil edilemediği için yasal takibe alınmış ya da tahsili şüpheli hale gelmiş alacak. Şirket bu alacaklar için karşılık ayırır; karşılık kârı azaltır.
Tasfiye
Bir fonun ya da şirketin kapatılması. Elindeki varlıklar satılır, borçlar ödenir, kalan para sahiplerine dağıtılır. Satışlar sırasında fiyatlar baskı altında kalabilir.
Tavan fiyat
Bir hissenin o gün yükselebileceği en üst fiyat sınırı (önceki kapanışın %10 üstü).
Tedrici tasfiye
Faaliyet izni kaldırılan bir aracı kurumun işlerinin bir anda değil, müşteri hesaplarının aktarılması ve yükümlülüklerin karşılanmasıyla aşama aşama sona erdirilmesi.
Teknik kâr
Sigorta şirketlerinde yatırım gelirleri hariç, yalnız sigortacılık faaliyetinden (toplanan primler eksi ödenen hasarlar ve giderler) elde edilen kâr.
Teknik sonuç (sigorta)
Sigorta şirketinin yalnız sigortacılık işinden elde ettiği sonuç: kazanılan primlerden ödenen hasarlar, karşılıklar ve faaliyet giderleri düşüldükten sonra kalan tutar. Yatırım gelirleri dahil değildir.
Temerrüt alışı
Borsada satılan payı takas günü teslim edemeyen tarafın yerine, takas kuruluşunun eksik payı piyasadan satın alması. Şirketin borcuyla ilgisi yoktur.
Temettü
Şirketin kârının bir kısmını ortaklarına nakit olarak dağıtması. Kâr payı da denir.
Temyiz
Bir mahkeme kararının kesinleşmeden önce üst mahkemede yeniden incelenmesi için yapılan başvuru.
Teorik fiyat
Kâr payı, bedelsiz ya da bölünme gibi bir işlemden sonra borsanın hesapladığı düzeltilmiş açılış fiyatı. Fiyattaki bu düşüş değer kaybı değildir.
Ters repo
Parayı kısa süreliğine, karşılığında devlet tahvili gibi bir teminat alarak borç vermek. Getirisi baştan bellidir ve riski düşüktür.
Tertip (borçlanma aracı ihracı)
Kurulun onayladığı toplam ihraç tavanı içinde, farklı zamanlarda ve farklı koşullarla yapılan her bir ihraç dilimi. Her tertip için ayrı bir tertip ihraç belgesi yayımlanır; tutar ve vade belgede yazar.
Ticaret siciline tescil
Şirket kararlarının resmî ticaret siciline kaydedilmesi. Yönetim değişiklikleri gibi kararlar ancak tescille hukuken kesinleşir.
Toplantı nisabı
Genel kurul ya da yönetim kurulunun toplanabilmesi veya karar alabilmesi için hazır bulunması gereken en az oy ya da pay oranı. Nisap sağlanmazsa toplantı yapılamaz ve ertelenir.
TURQUALITY
Türk markalarının yurt dışında tanınması için devletin şirketlere verdiği marka destek programı.
U
Uzman kuruluş raporu
Birleşme gibi işlemlerde şirketlerin değerini bağımsız bir değerleme firmasının hesapladığı rapor.
Ü
Üst limit
Bir hissenin o gün çıkabileceği en yüksek fiyat; Borsa İstanbul'da bir önceki kapanışa göre yaklaşık %10 yukarıdadır. Üst limitte kapanış, o fiyattan alıcıların satıcılardan fazla kaldığını gösterir.
V
Vadeli işlem sözleşmesi
Bir malı ya da finansal varlığı ileri bir tarihte bugünden belirlenen fiyattan alıp satmayı taahhüt eden sözleşme. Küçük teminatla büyük tutara bağlanıldığı için riski yüksektir.
Valör
Bir işlemde paranın fiilen hesaba geçtiği ya da faizin işlemeye başladığı tarih.
Varant
Bir hisseyi ya da endeksi belirli bir fiyattan alma veya satma hakkı veren, aracı kurumların çıkardığı yüksek riskli yatırım ürünü.
Varlık kiralama şirketi
Kira sertifikası çıkarmak için kurulan özel amaçlı şirket. Asıl şirket bu yolla faizsiz yöntemle borç para toplar.
Vergi öncesi kâr
Şirketin dönem sonucunun vergi gideri ya da geliri düşülmeden önceki hâli; ertelenmiş vergi gibi nakit çıkmayan vergi kalemleri net kârı sert oynattığında faaliyetin gidişatını daha doğru gösterir.
Virman
Payların borsada işlem görmeden, bir yatırım hesabından başka bir hesaba aktarılmasıdır. Fiyat ve karşı taraf çoğu zaman açıklanmaz; payın el değiştirdiğini gösterir ama borsadaki fiyat oluşumuna doğrudan katılmaz.
Volatilite bazlı tedbir
Fiyatı çok sert hareket eden hisselere Borsa İstanbul'un geçici olarak koyduğu kısıtlamalar. Örneğin bir süre açığa satış ya da borç parayla (kredili) alım yapılamaz.
Y
Yakın İzleme Pazarı
Borsa İstanbul'un, durumu yakından takip edilmesi gereken şirketlerin paylarını işlem gördüğü ayrı pazar. Burada işlemler daha sıkı kurallarla yapılır.
Yan hesap (side pocket)
Bir fonun tahsili şüpheli hâle gelen varlığını ana portföyden ayırıp ayrı bir hesapta tutması; yatırımcılar bu varlığa ilişkin haklarını yan hesapta korur, ana fon normal işlemeye devam eder.
Yapı kullanma izni
Bir binanın ya da tesisin projesine uygun tamamlandığını gösteren ve kullanılmaya başlanmasına izin veren belediye belgesi. Halk arasında iskân olarak bilinir.
Yapı ruhsatı
Bir binanın inşaatına başlanmasına izin veren resmî belge.
Yararlanma tarihi
Bir haktan kimlerin yararlanacağını belirleyen tarih. O tarihte payı elinde olmayan yatırımcı, payı sonradan alsa da bu haktan yararlanamaz.
Yasal takip
Vadesinde ödenmeyen bir alacak için alacaklının icra ya da dava yoluyla tahsilat sürecini başlatması; borçlu için ödeme güçlüğünün resmîleştiğini gösterir.
Yatırım amaçlı gayrimenkul
Şirketin satmak için değil, kira geliri ya da değer artışı elde etmek için elinde tuttuğu bina ve arsalar; finansal tabloda çoğu zaman gerçeğe uygun değerle gösterilir ve değer artışı kâra yazılır.
Yatırım teşvik belgesi
Devletin belirli yatırımlara vergi indirimi, gümrük muafiyeti gibi destekler verdiğini gösteren belge.
Yatırım teşvik belgesi
Devletin bir yatırım için vergi indirimi, gümrük muafiyeti ya da prim desteği gibi avantajlar tanıdığını gösteren belge; yatırımın yapılacağını ya da kâr getireceğini garanti etmez.
Yatırım yapılabilir seviye
Kredi derecelendirme ölçeğinde BBB- ve üzerindeki notlar. Bu seviyenin altına inen şirket için borç bulmak zorlaşır ve maliyeti artar; bazı kurumsal yatırımcılar bu notun altındaki borçlanma araçlarını tutamaz.
Yatırımcı Tazmin Merkezi
Aracı kurumun ödeme güçlüğüne düşmesi hâlinde, yatırımcıların kurumdan alamadıkları nakit ve sermaye piyasası araçlarını yasal sınırlar içinde karşılayan kamu tüzel kişiliği.
YEKA
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı. Devletin güneş ya da rüzgâr santrali kurulması için belirlediği alanlarda yarışma usulüyle verdiği bağlantı ve kurulum hakkıdır; yarışmaya katılmak hakkın kazanılacağı anlamına gelmez.
Yeni pay alma hakkı
Sermaye artırımında mevcut ortakların, şirketteki paylarını korumak için yeni paylardan önce kendilerinin alabilme hakkıdır (rüçhan hakkı). Bu hak kısıtlanırsa yeni paylar yalnız belirlenen yatırımcıya satılır ve mevcut ortağın şirketteki payı küçülür.
Yeniden yapılandırma
Bir borcun ya da şirket yapısının, ilk koşullar sürdürülemediği için taraflarca yeniden düzenlenmesidir. Borçta çoğunlukla ödeme süresinin uzatılması ya da ödeme planının değiştirilmesi anlamına gelir ve şirketin borcunu ilk koşullarla ödemekte zorlandığını gösterir.
Yeşil finansman
Yenilenebilir enerji, enerji verimliliği gibi çevreye yararlı projelerin harcamalarında kullanılmak şartıyla verilen kredi ya da borçlanma.
Yeşil tahvil
Toplanan paranın yalnız çevre dostu projelerde (yenilenebilir enerji, enerji verimliliği gibi) kullanılacağı taahhüt edilen tahvil.
Yönetici sorumluluk sigortası
Yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilerin görevleri sırasında verdikleri kararlar nedeniyle karşılaşabilecekleri tazminat taleplerine karşı şirket tarafından yaptırılan sigortadır. Kurumsal yönetim ilkelerinin önerdiği olağan bir uygulamadır.